Cội nguồn khai sáng từ đất làng Thọ Am

Thọ Am xưa vốn là vùng đất địa linh nhân kiệt, nơi sản sinh nhiều danh nhân, khoa bảng có công với đất nước. Giữa thế kỷ XVII, cụ Phùng Văn Dương, tự Khang Thụy Chân Nhân, được tuyển vào Tế Sinh Đường – Thái Y Viện triều Hậu Lê năm 1653. Từ dấu mốc này, nghiệp y của dòng họ Phùng chính thức được khai mở, đặt nền móng cho truyền thống “chữa bệnh cứu người” bền bỉ suốt 373 năm.

Không chỉ truyền lại những bài thuốc quý, các thế hệ tiền nhân còn để lại một di sản vô giá: triết lý y đức lấy con người làm trung tâm, coi việc cứu người là sứ mệnh cả đời.

Những bậc danh y làm rạng danh dòng họ Phùng

Trong lịch sử phát triển, dòng họ Phùng đã sản sinh nhiều bậc danh y tài đức song toàn. Tiêu biểu là cụ Phùng Văn Đồng (1713–1783), tự Đức Tiến, thi đỗ Sinh Đồ, từng giữ chức Chi Sự triều Lê, sau được phong Tiến Công Thứ Lang, đảm nhiệm Thiêm Sự tại Thái Y Viện. Là ngự y được triều đình tín nhiệm, ông đồng thời đặt nền móng cho phương pháp kết hợp kinh nghiệm dân gian với y lý Đông phương, tạo nên bản sắc riêng trong y thuật của dòng họ.

Nối nghiệp cha, cụ Phùng Văn Côn (1743–1822) – danh y nổi tiếng dưới thời Lê – Tây Sơn – phục vụ trong quân y và sau đó được điều vào Thái Y Viện giữ chức Phó Ngự y. Trong chiến dịch thần tốc đánh tan 20 vạn quân Thanh năm 1789, ông có công lớn trong chữa trị cứu thương cho binh sĩ. Ghi nhận công lao ấy, vua Quang Trung đã tân phong ông danh hiệu “Oanh liệt Tướng quân”, ban thưởng đôi đũa Kim Giao thử độc cùng đồng tiền vàng khắc bốn chữ “Nhất Phẩm Đương Triều”. Những bảo vật này đến nay vẫn được gia tộc trân trọng lưu giữ như biểu tượng của y đức, tài năng và trách nhiệm với non sông.

Nối mạch y nghiệp qua những năm tháng lịch sử

Truyền thống làm thuốc của họ Phùng không bị gián đoạn trước những biến động lớn của lịch sử. Trước Cách mạng Tháng Tám 1945, lương y Phùng Đức Hậu – hậu duệ đời thứ 14 – đã lập Nhà thuốc Thọ Xuân Đường tại Chợ Vồi (nay thuộc Thường Tín, Hà Nội). Nơi đây không chỉ là địa chỉ khám chữa bệnh, giúp đỡ người nghèo, mà còn là cơ sở hoạt động cách mạng bí mật của nhiều chiến sĩ cộng sản như: đồng chí Đỗ Mười - nguyên Tổng Bí Thư Đảng Cộng sản Việt Nam, đồng chí Nguyễn Thọ Chân - Ủy viên Trung ương Đảng nguyên Bộ trưởng Bộ Lao Động, đồng chí Bạch Thành Phong - nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tây... và nhiều đồng chí khác. Vì những công lao với Đảng với dân, gia đình ông được Chính phủ trao tặng “Kỷ niệm chương” và “Bằng có công với nước”.

Tiếp nối truyền thống ấy, lương y Phùng Đức Đỗ (đời thứ 15) và Tiến sĩ – lương y Phùng Tuấn Giang (đời thứ 16) tiếp tục gìn giữ, phát huy gia sản y học của tổ tiên trong bối cảnh mới, với tinh thần trách nhiệm, sáng tạo và hội nhập.

Suốt gần bốn thế kỷ, Thọ Xuân Đường không chỉ bảo tồn các bài thuốc cổ phương mà còn không ngừng bổ sung, hoàn thiện tri thức y học. Những kinh nghiệm quý về dược liệu, phương pháp điều trị độc bản được lưu giữ và truyền thừa nghiêm cẩn. Dù trải qua chiến tranh, thiếu thốn dược liệu hay biến động xã hội, các thế hệ lương y họ Phùng vẫn kiên định với sứ mệnh chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Song hành với truyền nghề là giáo dục y đức: “Làm thuốc phải thương dân, thương bệnh nhân như ruột thịt của mình” – lời dạy của tổ tiên đã trở thành kim chỉ nam xuyên suốt mọi hoạt động của Thọ Xuân Đường.

TS. Lương y Phùng Tuấn Giang – đưa Nam y bước vào thời đại mới

Bước sang thế kỷ XXI, dưới sự dẫn dắt của TS. Lương y Phùng Tuấn Giang, Thọ Xuân Đường tiếp tục phát triển theo hướng hiện đại hóa trên nền tảng giá trị cổ truyền. Ông kết hợp tinh hoa y học cổ truyền với nghiên cứu khoa học hiện đại, hoàn thiện nhiều sản phẩm hỗ trợ chăm sóc và điều trị sức khỏe, đặc biệt trong lĩnh vực hỗ trợ điều trị bệnh hiểm nghèo.

Nhà thuốc mở rộng quy mô, phát triển vùng dược liệu Nam y “sạch”, ứng dụng công nghệ trong quản lý và tham gia nhiều đề tài nghiên cứu khoa học. Những nỗ lực ấy tạo nên bước chuyển mình quan trọng: bảo tồn di sản nhưng không bảo thủ, phát triển nhưng không xa rời cội nguồn.

Lan tỏa giá trị nhân văn của Nam y Việt

Không chỉ là nơi chữa bệnh, Thọ Xuân Đường còn tích cực tham gia hoạt động thiện nguyện, hỗ trợ người nghèo và các đối tượng yếu thế. Trong những năm gần đây, nhà thuốc đã khám và điều trị cho hàng trăm nghìn bệnh nhân trong và ngoài nước, góp phần khẳng định vị thế của Nam y Việt Nam trên trường quốc tế.

Với những đóng góp bền bỉ, Thọ Xuân Đường vinh dự được Trung tâm Sách Kỷ lục Việt Nam xác lập là nhà thuốc gia truyền nhiều đời nhất Việt Nam (năm 2013), cùng nhiều danh hiệu, phần thưởng cao quý của các bộ, ngành và tổ chức xã hội.

Mùa Xuân mới – hành trình tiếp nối

Không dừng lại ở thế hệ hiện tại, mạch nguồn Nam y của dòng họ Phùng tiếp tục được trao truyền sang đời thứ 17. Phùng Đức Tùng – con trai của TS. Lương y Phùng Tuấn Giang – sớm bộc lộ tình yêu và sự gắn bó với nghề thuốc của gia đình. Với Đức Tùng, đây không chỉ là một truyền thống được kế thừa, mà còn là trách nhiệm thiêng liêng đối với nghề tổ và di sản y đức mà các thế hệ tiền nhân đã dày công vun đắp. Hiện nay, Đức Tùng đang cùng ông nội và cha mình học tập, rèn luyện và tham gia vào các hoạt động của Thọ Xuân Đường, từng bước tiếp nối con đường chữa bệnh cứu người của dòng họ. Sự hiện diện của thế hệ thứ 17 không chỉ nối dài một nghề gia truyền, mà còn khẳng định sức sống bền bỉ của tinh thần Nam y: lấy nhân nghĩa làm gốc, lấy y đức làm đầu, để hành trình phụng sự con người của dòng họ Phùng tiếp tục chảy mãi như mạch nguồn không bao giờ cạn.

373 năm qua, từ đôi đũa Kim Giao thời Quang Trung đến những sản phẩm Nam y hiện đại hôm nay, Thọ Xuân Đường vẫn kiên định một con đường: Lấy nhân nghĩa làm gốc, lấy y đức làm nền, lấy y thuật làm phương tiện phụng sự con người.

Mỗi thang thuốc, mỗi bệnh nhân hồi phục là một mùa Xuân mới của hy vọng. Và câu chuyện gần bốn thế kỷ của dòng họ Phùng vẫn đang được tiếp tục viết, với khát vọng đưa tinh hoa Nam y Việt Nam lan tỏa bền vững trong đời sống đương đại và vươn tầm quốc tế.

Link báo chí: 

https://suckhoecongdongonline.vn/373-nam-tho-xuan-duong-hanh-trinh-gin-giu-tinh-hoa-nam-y-qua-nhieu-the-he